Bezpłatny dostęp do rejestru cen nieruchomości – nowe prawo, stare problemy

Co zakłada nowelizacja?

Dotychczas uzyskanie danych z Rejestru Cen Nieruchomości wiązało się z koniecznością uiszczenia opłaty przez wszystkie podmioty wnioskujące. Zgodnie z nową propozycją, dane te mają być bezpłatnie udostępniane obywatelom, a ich głównym kanałem publikacji stanie się portal geoportal.gov.pl. Projektodawcy podkreślają, że darmowy dostęp do informacji transakcyjnych w zakresie nieruchomości ma ułatwić podejmowanie świadomych decyzji mieszkaniowych i zwiększyć transparentność rynku nieruchomości.

Konsekwencje dla powiatów

Wprowadzenie bezpłatnego dostępu do RCN budzi poważne wątpliwości wśród starostw, które są odpowiedzialne za prowadzenie rejestru i udostępnianie danych. Do tej pory działania te były finansowane z opłat pobieranych od wnioskodawców. Nowelizacja, choć rozszerza zakres obowiązków administracyjnych, nie przewiduje żadnej formy rekompensaty finansowej dla powiatów, co może poważnie zagrozić ich budżetom.

Brak rekompensaty – realny problem

Problem ten został wyraźnie zasygnalizowany zarówno przez Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu, jak i przez opozycyjnych posłów, którzy zgłosili poprawkę mającą na celu zabezpieczenie finansowania dla powiatów. Poprawka ta została jednak odrzucona przez sejmową Komisję Infrastruktury. Swoje stanowisko w tej sprawie wyraził także Związek Powiatów Polskich (ZPP), wskazując, że realizacja ustawy w obecnym kształcie może doprowadzić do znacznych problemów finansowych na poziomie lokalnym.

Głos Związku Powiatów Polskich

Podczas posiedzenia Komisji Infrastruktury przedstawiciel ZPP jednoznacznie wskazał, że brak rekompensaty dla powiatów może skutkować ich niedofinansowaniem i paraliżem administracyjnym. W oparciu o to stanowisko Przewodniczący Komisji zgłosił poprawkę mającą na celu zapewnienie odpowiednich środków finansowych dla powiatów. Niestety, finalnie projekt ustawy został przyjęty bez jakichkolwiek modyfikacji – trzema głosami za, przy jednym głosie przeciw i dwóch wstrzymujących się.

Podsumowanie

Choć idea bezpłatnego dostępu do Rejestru Cen Nieruchomości jest zgodna z trendem zwiększania transparentności i otwartości danych publicznych, jej realizacja została przeprowadzona bez pełnego uwzględnienia skutków dla jednostek samorządu terytorialnego. Brak przewidzianych mechanizmów kompensacyjnych dla powiatów może prowadzić do istotnych problemów budżetowych i przeciążenia administracyjnego. W dłuższej perspektywie może to wpłynąć negatywnie na jakość obsługi obywateli i efektywność funkcjonowania lokalnej administracji.